International Society of Hypnosis

???? ????? ??? ?????

پزشک و روانشناس . دکترای تخصصی شناخت درمانی از ایتالیا
دبیر، خزانه‌دار، مدرس و رئیس کمیته آموزش انجمن بین‌المللی هیپنوتیزم (ishhypnosis.org)
عضو اصلی هیئت مدیره، خزانه‌دار، مدرس و رئیس کمیته روابط بین‌الملل انجمن علمی هیپنوتیزم بالینی ایران

???? ????? ??? ?????

گالری

جدیدترین اخبار

جدیدترین کارگاه‎ها

  • کارگاه آموزشی EMDR
    کارگاه آموزشی EMDR EMDR Workshop کارگاه حساسیت زدایی و بازپردازش از طریق حرکات چشم در روزهای پنجشنبه 21 و جمعه 22 بهمن 1395…
    • تاریخ برگزاری 26 و 27 آذر 1394
  • کارگاه آموزشی خودهیپنوتیزم دیماه 95
    کارگاه آموزشی خودهیپنوتیزم دیماه 95 Self-Hypnosis Workshop ظرفیت کارگاه خودهیپنوتیزم روزهای چهارشنبه 29 دیماه و جمعه یکم بهمن 1395 کاملا تکمیل شد. لطفا وجهی واریز…
    • تاریخ برگزاری 29 دی و اول بهمن 95

logo-samandehi

هیپنوتیزم بالینی

هیپنوتیزم بالینی

دکتر عنایت‌الّه شهیدی

مدرس انجمن علمی هیپنوتیزم بالینی ایران

عضو انجمن روان‌شناسی ایران

758 240 88 - 021

آیا تاکنون هیچ‌یک از حالات زیر را تجربه کرده‌اید؟
1) هنگامی‌‌که محو تماشای یک فیلم یا مشغول مطالعه‌ی مطلبی جذاب هستید و یا به قطعه‌ای دلخواه از موسیقی موردعلاقه‌ی خود گوش می‌دهید آن‌چنان جذب آن شوید که وقتی کسی صدایتان می‌کند، اصلاً متوجه نشوید.
2) گاهی در حالی که ظاهراً به حرف‌های کسی گوش می‌دهید، طوری ‌در افكارتان غرق شويد كه اگرچه به وی خیره شده‌اید ولی اصلاً متوجه نشويد چه می‌‌گويد و فقط سرتان را به علامت تأييد تكان ‌دهيد.
3) شک كنيد كاری را واقعاً انجام داده‌‌ايد يا فقط به‌‌ انجام آن فكر كرده‌ايد (مثلا شک کنید آیا واقعاً مطلبی را به کسی گفته‌اید و یا فقط به گفتن آن ‌‌فكر كرده‌‌ايد).
4) یک خاطره‌‌ را واضح، زنده و همراه تمامی احساساتش طوری ‌‌به‌یاد آورید كه ‌‌گويی هم‌اکنون در حال وقوع است.
5) هنگامی که کاملاً غرق در افکار خود هستید قسمتی از مسیر معمول روزمره‌تان را به‌خوبی رانندگی کنید و بدون تصادف، سلامت به مقصد برسید درحالی‌که قسمت‌هایی از مسیر را اصلاً به یاد نیاورید و مثلاً به‌خاطر نیاورید چه زمانی از کنار فلان فروشگاه بزرگ رد شدید یا چه وقت از چهارراه گذشتید.
اگر تاکنون هر یک از این تجربیات را داشته‌اید، توانایی بهره‌گیری از فواید هیپنوتیزم را به عنوان ابزاری قدرتمند برای افزایش اعتماد به نفس و ارتقای کارایی تحصیلی، ورزشی و شغلی خویش دارید. پیچیدگی و توانایی‌های منحصر به‌فرد ذهن بشر، همواره مورد توجه دانشمندان بوده است. امروزه می‌دانیم دیدگاه‌ها، باورها و تصورات ناکارآمد ذهنی در ایجاد، تشدید و یا تداوم بسیاری از ناکامی‌ها نقش مهمی دارند. درواقع شیوه‌ی تفسیر و باورهای ما در مورد یک تجربه یا اتفاق، بیش از خود آن اتفاق بر احساسات و هیجانات‌مان اثر می‌گذارند. از سوی دیگر خوشبختانه ذهن انسان آن‌چنان قدرتمند و تأثیرگذار است که (با هدایت مناسب) می‌توان از قابلیت‌های فراوان و اعجاب‌انگیز آن برای نیل به موفقیت و هم‌چنین درمان‌های جسمی و روانی بهره‌ی بسیار برد. به‌طور معمول انسان تنها از 5 تا 10 درصد توان ذهنی خود استفاده می‌کند و هیپنوتیزم، حالت متمرکزی از توجه است که به ما امکان می‌دهد از توانایی و قدرت ذهن خود، بهره‌ی بیشتر و بهتری ببریم. شاید شما هم مثل من در کودکی گاهی با استفاده از یک عدسی، نور خورشید را روی ورقه‌ای از کاغذ متمرکز کرده باشید. به‌طور معمول حرارت خورشید همه جا پخش می‌شود و قادر به سوزاندن ورقه‌ی کاغذ نیست ولی زمانی که ما این نور را توسط عدسی بر نقطه‌ای از کاغذ متمرکز می‌کنیم حرارت زیادی تولید می‌شود؛ آن‌قدر زیاد که اگر بخواهیم حتی می‌تواند کاغذ را بسوزاند. درواقع ذهن ما نیز دارای انرژی‌های فراوانی است که قادرند کارهای بزرگی انجام دهند و تنها مانع موجود، پراکندگی و عدم تمرکز این انرژی‌هاست. با این تعبیر، هیپنوتیزم را می‌توان نوعی عدسی روان‌شناختی دانست که با متمرکز نمودن نیروهای ذهنی، بالاترین بهره‌وری را موجب می‌شود.
اولین کاربردهای هیپنوتیزم به قدمت نخستین تلاش‌های بشر برای درمان بوده است. در مراسم مذهبی یونان باستان موسوم به خواب معبد همان اصولی استفاده می‌شد که امروزه در هیپنوتیزم به کار می‌رود. ماهیت متفاوت هیپنوتیزم و تصورات و باورهای نادرست در مورد آن همواره موجب شده مردم آن را پدیده‌ای اسرارآمیز و حتی خطرناک بدانند. ارائه‌ی چهره‌ای غیرواقعی و نمایشی از هیپنوتیزم در فیلم‌ها و برنامه‌های سرگرم‌کننده و یا به‌کارگیری آن توسط کسانی که از هیپنوتیزم علمی بی‌اطلاعند و فقط به قصد سودجویی از برخی تکنیک‌های هیپنوتیزمی استفاده می‌کنند، به این سوءتفاهم‌ها دامن زده است.
برخی از این باورهای غلط عبارتند از:
· آیا هیپنوتیزم نوعی خواب است؟ - با توجه به روش‌های سنتی و قدیمی القای هیپنوتیزم که از تلقینات مکرر خستگی و خواب آلودگی استفاده می‌شد و سپس درمانگر با حالتی تحکمی به سوژه امر می‌کرد ”بخواب!“، این باور غلط که هیپنوتیزم باید نوعی خواب مصنوعی و یا خواب مغناطیسی باشد در ذهن مردم و حتی برخی درمانگران! شکل گرفت. درواقع تحت هیپنوتیزم، فرد به خواب نمی‌رود بلکه برعكس، هيپنوتیزم حالتی از هشیاری توأم با توجه و تمرکز است و سوژه در این شرایط کاملاً بیدار است و این واقعیت با آزمایشات مختلف مانند مطالعه‌ی الکتروانسفالوگرام (نوار مغزی) سوژه‌ها به اثبات رسیده است. البته هشیاری هیپنوتیزمی با هشیاری معمولی متفاوت است و سوژه‌ی تحت هیپنوز، در سطح ناخودآگاه با درمانگر ارتباط برقرار می‌کند.
· آیا هيپنوتیزم به بيمار تحميل می‌شود؟ - در نیمه‌ی دوم قرن هجدهم میلادی یک پزشک اطریشی به نام فرانتز آنتون مسمر از خلسه‌ی هیپنوتیزمی به‌طور وسیعی در مداوای بیماران استفاده کرد. وی اگرچه درمانگر ماهری بود، به‌دلیل دانش محدود علوم اعصاب و روان در آن زمان، از ماهیت علمی هیپنوتیزم بی‌اطلاع بود و آن را جریانی از انرژی مغناطیسی می‌دانست که از سوی درمانگر به سوژه منتقل و خلسه‌ی ناشی از آن به شخص تحمیل می‌شود. درحالی‌که امروزه می‌دانیم هيپنوتیزم عبارت است از فعال شدن ظرفيت و توانایی درونی سوژه برای تجربه‌ی يك وضعیت توجه متمركز. بنابراین نقش درمانگر فراهم نمودن فرصتی است كه طی آن سوژه بتواند با هدایت وی، ظرفيت هيپنوتيزمی خود را كشف و فعال سازد. به‌عبارت دیگر هر تجربه‌ی هیپنوتیزمی نوعی خود-هیپنوتیزم است که طی آن سوژه با هدایت هیپنوتیست، در خلسه قرار می‌گیرد.
· آیا فقط افراد ضعيف یا بیمار هيپنوتیزم می‌شوند؟ - براساس مطالعات جديد مشخص شده است که هیپنوتیزم حاصل فعالیت یک ذهن سالم است. بنابراین توانایی هیپنوتیزم شدن نه تنها نشانه‌ای از بیماری نیست بلکه نویدبخش سلامت کلی روان و آمادگی شخص برای بهره‌مندی از قابلیت‌های فراوان ذهن خویش در جهت افزایش کارایی و همچنین رفع نابسامانی‌های گذرای روانی و عصبی است. تحقيقات نشان داده‌اند كه بيماران مبتلا به اختلالات شدید شخصيت و بیماری‌های جدی روانپزشکی، هيپنوتیزم‌‌پذيری بسیار پایینی دارند. با اين حال، باید در نظر داشت نزدیک 5% افراد جامعه که از نظر روانی نیز کاملاً سالمند، هيپنوتیزم‌‌پذير نیستند. شایان ذکر است که جنسیت، تأثیری بر میزان هيپنوتیزم‌‌پذيری ندارد و مردان و زنان به یک نسبت از توانایی هیپنوتیزم شدن برخوردارند.
· آیا هيپنوتیزم خطرناك است؟ - در حالت خلسه، هيچ عنصری كه ذاتاً خطرناك باشد وجود ندارد. بااین‌وجود، به‌کارگیری هیپنوتیزم توسط یک درمانگر ناشی می‌تواند برای سوژه آسیب‌زا باشد که البته اين امر منحصر به هيپنوتیزم نيست و در تمامی روش‌های درمانی چنین خطر وجود دارد. تاکنون هرگز کسی با هیپنوتیزم شدن توسط یک درمانگر ماهر و دارای صلاحيت، صدمه‌ی روان‌شناختی ندیده است و این تصور نادرست که شخصی پس از ورود به حالت هیپنوتیزمی ممکن است قادر به خروج از آن نباشد، افسانه‌ای بیش نیست و هرگز اتفاق نخواهد افتاد.
· آیا هیپنوتیزم یک پدیده‌ی جادویی است؟ - هیپنوتیزم، پدیده‌ای جادویی یا اسرارآمیز نیست بلکه شیوه‌ای است که طی آن فرد با بهره‌گیری بیشتر از توانایی‌های خویش، بر افکار، احساسات و رفتار خود کنترل بهتری می‌یابد. بنابراین باید بدانیم که هیپنوتیزم، ارتباطی به ماوراءالطبیعه و یا نیروهای فوق‌بشری ندارد، بلکه قابلیتی است که از آغاز خلقت، ذهن توانمند بشر به آن مجهز بوده است.
· آیا هیپنوتیزم نوعی کنترل ذهن است؟ - همان‌طور که گفته شد هر خلسه‌ی هیپنوتیزمی نوعی خود-هیپنوتیزم است یعنی اگرچه سوژه تحت هدایت یک هیپنوتیزور است ولی کاملاً بر خویش کنترل دارد. توسط هیپنوتیزم نمی‌توان کسی را وادار به انجام عملی که دوست ندارد و یا اقرار به مطلبی که مایل به بیان آن نیست، نمود.
طی نیم قرن گذشته، سودمندی هیپنوتیزم پزشکی به‌عنوان روشی علمی و مؤثر در مداوای مشکلات و بیماری‌های مختلف در حوزه‌های پزشکی، روان‌پزشکی و دندان‌پزشکی به اثبات رسیده است. در حال حاضر، هیپنوتیزم نه به‌عنوان طب مکمل یا جایگزین بلکه به‌عنوان روشی در بطن دانش پزشکی، مورد تأیید مراکز معتبر علمی و دانشگاهی قرار دارد و در برخی کشورها، بخشی از برنامه‌ی آموزش دانشجویان پزشکی است. در کشور ما نیز انجمن علمی هیپنوتیزم بالینی ایران، زیر نظر وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و با نظارت سازمان نظام پزشکی کشور تنها مرجع قانونی و معتبر علمی است که پزشکان و روان‌شناسان علاقمند را تحت آموزش‌های لازم قرار می‌دهد و مدرک معتبر هیپنوتیزم بالینی (مورد تأیید وزارت بهداشت) صادر می‌نماید.
همان‌طور که اشاره شد هیپنوتیزم پدیده‌ای جادویی با عواقب ناشناخته نیست، بلکه حالت خاصی از هشیاری متمرکز و محصول فعالیت ذهن سالم است که می‌تواند با هدایت یک درمانگر مجرب، در افزایش اعتماد به نفس، ارتقای کارایی در زمینه‌های مختلف، اصلاح عادات ناپسند، رفع اضطراب، کاهش استرس (فشارهای روانی)، درمان انواع ترس (فوبیا)، کنترل دردهای حاد و مزمن (مثل سردرد، قاعدگی‌های دردناک، دردهای عصبی و دردهای ناشی از بدخیمی‌ها)، درمان اختلالات جنسی، کاهش عوارض بارداری، کنترل عوارض شیمی‌درمانی و به‌طور کلی در مداوای طیف وسیعی از اختلالات جسمی و روانی به کار گرفته شود. در بسیاری از موارد پس از انجام درمان‌های هیپنوتیزمی، تکنیک مفید خودهیپنوتیزم به سوژه آموخته می‌شود تا بتواند در مواقع لزوم و بدون نیاز به هدایت درمانگر، آن را به عنوان سلاحی قدرتمند به کار گیرد.
ضمن آرزوی سلامت و موفقیت روزافزون، مایلم خاطرنشان کنم هدف از نگارش این مطالب، ارائه‌ی دیدگاهی واقعی و علمی از هیپنوتیزم بالینی و پزشکی بوده است. امیدوارم با مطالعه‌ی این متن به پاسخ برخی سؤالات‌ خویش در مورد پدیده‌ی منحصربه‌فرد و جالبِ هیپنوتیزم رسیده باشید و شاید این سؤال جدید در ذهن شما شکل گرفته باشد که:
آیا من هم می‌توانم از کاربردهای فراوان هیپنوتیزم بهره‌مند شوم؟

خوانده شده 13809 مرتبه
موارد بیشتر در این مجموعه: درباره ما »