International Society of Hypnosis

???? ????? ??? ?????

پزشک و روانشناس . دکترای تخصصی شناخت درمانی از ایتالیا
دبیر، خزانه‌دار، مدرس و رئیس کمیته آموزش انجمن بین‌المللی هیپنوتیزم (ishhypnosis.org)
عضو اصلی هیئت مدیره، خزانه‌دار، مدرس و رئیس کمیته روابط بین‌الملل انجمن علمی هیپنوتیزم بالینی ایران

???? ????? ??? ?????

گالری

جدیدترین اخبار

جدیدترین کارگاه‎ها

  • کارگاه آموزشی EMDR
    کارگاه آموزشی EMDR EMDR Workshop کارگاه حساسیت زدایی و بازپردازش از طریق حرکات چشم در روزهای پنجشنبه 21 و جمعه 22 بهمن 1395…
    • تاریخ برگزاری 26 و 27 آذر 1394
  • کارگاه آموزشی خودهیپنوتیزم دیماه 95
    کارگاه آموزشی خودهیپنوتیزم دیماه 95 Self-Hypnosis Workshop ظرفیت کارگاه خودهیپنوتیزم روزهای چهارشنبه 29 دیماه و جمعه یکم بهمن 1395 کاملا تکمیل شد. لطفا وجهی واریز…
    • تاریخ برگزاری 29 دی و اول بهمن 95

logo-samandehi

خود-هیپنوتیزم، برای بهبود کیفیت زندگی

خود-هیپنوتیزم، تکنیکی برای بهبود کیفیت زندگی
دکتر عنایت‌الّه شهیدی
مدرس انجمن علمی هیپنوتیزم بالینی ایران
عضو انجمن روان‌شناسی ایران
758 240 88 - 021

انسان همیشه مایل بوده با درون خود ارتباط برقرار نماید و زوایای پنهان وجودش را کشف کند. بنابراین در راهِ رسیدن به این هدف، تلاش‌های فراوانی نموده و راه‌های متنوعی را ابداع و آزمایش کرده است. حتماً چیزهایی در باره‌ی روش‌های مکاشفه‌ی درونی نظیر مراقبه (مدیتِیشن)، یوگای ذهنی، ذن، خود-هیپنوتیزم و … شنیده‌اید. این‌ها شیوه‌هایی هستند برای دست‌یابی به ضمیر ناخودآگاه و کسب آرامش درونی. البته در این میان، خود-هیپنوتیزم از توانایی‌ها و قابلیت‌های منحصربه‌فردی برخوردار است که موجب برتری آن در مقایسه با سایر روش‌های دسترسی به ناخودآگاه شده است. وقتی یک مُرتاض، بدن خود را بی‌حس می‌کند و اجسام نوک‌تیز را وارد بدن می‌نماید یا روی آتش راه می‌رود، درواقع خویش را در حالت خود-هیپنوتیزم قرار داده است.

مغز، یک ساختار فیزیکی پیچیده است که از میلیاردها سلول و رشته‌ی عصبی تشکیل یافته و ذهن، حاصل عملکرد مغز است. اگرچه ذهن جایگاه فیزیکی خاصی در بدن ندارد اما به‌خوبی می‌دانیم که تمامی افکار، احساسات و رفتارهای انسان را هدایت می‌نماید. درواقع می‌توان مغز را به سخت‌افزار و ذهن را به نرم‌افزار کامپیوتر تشبیه نمود. مطالعات فراوانی برای درک چگونگی کارکرد ذهن به‌عمل آمده است. در یک دسته‌بندی کلی، گفته می‌شود ذهن از دو بخشِ خودآگاه و ناخودآگاه تشکیل شده است. همان‌طور که گفته شد این بخش‌ها به‌صورت فیزیکی قابل لمس و مشاهده نیستند ولی با دقت در نحوه‌ی عملکرد ذهن، به‌خوبی می‌توان به وجودشان پی برد. نابغه‌ی روان‌کاوی، زیگموند فروید معتقد بود می‌توان ساختار ذهن بشر را به کوه یخ تشبیه کرد. می‌دانیم که تنها بخش کوچکی از کوه یخ بیرون از آب و قابل رویت است درحالی‌که قسمت عمده‌ی آن درون آب است و دیده نمی‌شود. ذهن انسان نیز به همین صورت است و تنها بخش کوچکی از آن به نام ذهنِ خودآگاه، قابل‌ِدرک و شناسایی توسط خود شخص است. از سوی دیگر قسمت عمده‌ی ذهن یا همان ناخودآگاه اگرچه وجود دارد و اثرات خود را بر رفتار شخص می‌گذارد ولی از دیدِ وی پنهان است و در شرایط معمول، فرد قادر به درک وشناسایی آن نیست.

قسمتی از ذهن که به‌خوبی آن را درک می‌کنیم و از وجودش آگاهیم، خودآگاه نام دارد است. این بخش از ذهن، حاوی محفوظات و خاطراتی است که به‌خوبی آن‌ها را به‌یاد می‌آوریم. توسط همین قسمت ذهن، در مورد روابط خود با دیگران قضاوت می‌کنیم و در باره‌ی ریشه‌ی احساسات و افکار خود اظهارنظر می‌نماییم. درحالی‌که قسمت عمده و قدرتمند ذهنِ همه‌ی ما را بخشی به نام ناخودآگاه تشکیل می‌دهد که منشاء اغلب افکار، احساسات و رفتارهای ماست. خیلی از حس‌ها و حرکت‌های ما تحت اختیار ناخودآگاه اتفاق می‌افتند بدون این‌که ما نسبت به آن‌ها هشیار باشیم و یا به‌طور ارادی در آن نقشی داشته باشیم. گاهی ممکن است از یک اتفاق، ناراحت یا عصبانی شویم درحالی‌که میزان عصبانیت ما تناسبی با واقعه‌ی مورد نظر ندارد و بسیار شدیدتر از آن چیزی است که انتظار می‌رود. ممکن است برای شما هم پیش آمده باشد که گاهی ظاهراً بدون دلیل خاصی احساس غمگینی، عصبانیت و یا اضطراب کنید. در چنین مواقعی هرچه فکر می‌کنید علت این احساس خود را متوجه نمی‌شوید ولی آشکارا آن را حس می‌کنید. علت تجربه‌ی این هیجاناتِ به‌ظاهر نامتناسب، محفوظات و ارزیابی‌های ذهن ناخودآگاه ماست که به‌طور مستقیم از آن‌ها آگاهی نداریم بلکه به‌صورت غیرمستقیم آثار آن را در افکار، رفتارها و احساسات خویش می‌بینیم. درواقع اغلب ناراحتی‌ها و ناتوانی‌ها ریشه در ناخودآگاه دارند. بنابراین چنان‌چه بتوانیم به ذهن ناخودآگاه خود دسترسی داشته باشیم، این فرصت استثنایی را خواهیم داشت تا اشکالات و کاستی‌های آن را بشناسیم و در جهت رفع آن‌ها و جایگزینی‌شان با نقاط قوت، از توانایی‌های بی‌کران ذهن استفاده کنیم.

به‌طور معمول انسان، فقط 5 تا 10درصد توان ذهنی خویش را به‌کار می‌گیرد و قسمت اعظم نیروهای ذهنی، بلااستفاده می‌ماند. برای استفاده از این نیروهای عظیم، نیازمند تکنیک‌های خاصی هستیم. تکنیک‌هایی که بتوانند بخش پنهان ذهن را در دسترس قرار دهند. برای دست‌یابی به محتویات ذهنِ ناخودآگاه، روش‌هایی ابداع و به‌کار گرفته شده‌اند که روان‌کاوی، تفسیر علمی رویاها، هیپنوتیزم و خود-هیپنوتیزم از آن جمله‌اند. روشی که در این‌جا به آن می‌پردازم، تأثیر بر ذهن ناخودآگاه از طریق خود-هیپنوتیزم است که یکی از بهترین روش‌های دست‌یابی به تمامی زوایای ذهن است. خود-هیپنوتیزم، حالت متمرکزی از توجه است که به ما امکان می‌دهد از توانایی و قدرت ذهن خود، بهره‌ی بیشتر و بهتری ببریم. شاید شما هم تجربه‌ی سوزاندن ورقه‌ای کاغذی را توسط یک عدسی داشته باشید. به‌طور معمول نور خورشید همه جا پخش می‌شود و قادر به سوزاندن کاغذ نیست. ولی زمانی که ما این نور را توسط عدسی بر نقطه‌ای از کاغذ متمرکز می‌کنیم حرارت زیادی تولید می‌شود؛ آن‌قدر زیاد که اگر چند ثانیه در همان حالت نگه داریم، حتی می‌تواند کاغذ را بسوزاند. درواقع ذهن ما نیز دارای انرژی‌های فراوانی است که به‌کمک آن‌ها قادریم کارهای بزرگی انجام دهیم و تنها مانعِ موجود، پراکندگی و عدم تمرکز این انرژی‌هاست. با این تعبیر، خود-هیپنوتیزم را می‌توان نوعی عدسی روان‌شناختی دانست که با متمرکز نمودن نیروهای ذهنی، بهره‌وری ذهن را بالا می‌برد. خود-هیپنوتیزم قادر است نیروهای عظیم ولی پراکنده‌ی ذهن را آن‌جایی که نیاز داریم، متمرکز نماید. بدین ترتیب انرژی بسیار زیادی ایجاد می‌شود که توسط آن می‌توانیم اعتمادبه‌نفس خود را افزایش دهیم، اراده‌مان را تقویت کنیم، کارایی خود را بالا ببریم و در مجموع تحول بزرگی در زندگی خویش ایجاد کنیم.

به‌منظور درک مفهوم خود-هیپنوتیزم، ابتدا لازم است بدانیم هیپنوتیزم چیست. برای هیپنوتیزم، معانی و تعاریف زیادی بیان شده و این پدیده‌ی منحصربه‌فرد از دیدگاه‌های متفاوتی مورد بررسی قرار گرفته است. از میان تعاریف موجود، عبارات زیر ماهیت هیپنوتیزم را بهتر بیان می‌نمایند:

”هيپنوتیزم حالت خاصی از هشیاری است که طی آن، توجهِ فرد روی موضوع خاصی متمركز می‌شود، پذیرش ذهن بالا می‌رود و میزان آگاهیِ وی از محيط، به حداقل می‌رسد. یعنی اگرچه شخص، هشیاری‌اش را حفظ می‌کند ولی این هشیاری و آگاهی، روی موضوعات خاصی که توسط هیپنوتیزور ارائه می‌گردد، متمرکز می‌شود. بنابراین تغییرات محیطی، اگرچه ادراک می‌شوند ولی مانع تمرکز وی نمی‌گردند. در حالت هیپنوتیزمی، ذهنِ نقاد سوژه موقتاً به حالت تعلیق در می‌آید یعنی پیام‌هایی که در این حالت به ذهنِ ناخودآگاه ارسال می‌گردند، بدون انتقاد و بررسیِ موشکافانه، پذیرفته می‌شوند. از مشخصات وضعیت هیپنوتیزمی، احساس غيرارادی بودنِ حرکات و حس‌های تلقین‌شده است. در جریان هیپنوتیزم، ادراک، حافظه و خُلق سوژه متناسب با تلقینات هیپنوتیزور تغییر می‌کند.“

با این توضیحات، خود-هیپنوتیزم عبارت است از یک وضعیت هیپنوتیزمی که توسط خودِ فرد ایجاد شده باشد. در واقع خود-هیپنوتیزم، حالتی از آرامش عمیق است که طی آن ناخودآگاهِ فرد که معمولاً زیر لایه‌هایی از خودآگاه، پنهان و دست‌نیافتنی است، در دسترس قرار می‌گیرد. میزان پذیرش ذهنِ سوژه در این حالت آن‌چنان بالا می‌رود که می‌تواند تغییرات لازم را به‌صورت پایدار، در ذهن خود ایجاد نماید. ممکن است این سؤال برایتان پیش بیاید که چگونه یک شخص می‌تواند خود را در حالت هیپنوتیزمی قرار دهد و در عینِ حال تلقینات درمانی لازم را نیز به‌خود ارائه نماید. برای کمک به درک این موضوع باید مثالی بیاورم. نحوه‌ی عملکرد ذهن بشر در مواردِ بسیاری، قابل‌تشبیه به کارکرد رایانه است. آن‌هایی که با کامپیوتر آشنایی دارند می‌دانند که متخصصین برنامه‌نویسی، زنجیره‌ای از کارهایی که باید انجام شود را با استفاده از یک زبان برنامه‌نویسی، خط‌به‌خط می‌نویسند. سپس کامپیوتر را آن‌طور برنامه‌ریزی می‌کنند که با فشار یک دکمه، تمام کارها به‌طور خودکار یکی پس از دیگری انجام شوند. در خود-هیپنوتیزم نیز اتفاق مشابهی می‌افتد. ذهن فرد با هیپنوتیزم‌های اولیه توسط یک درمانگر مجرب برای نیل به تغییرات مطلوب، برنامه‌ریزی می‌شود. سپس در خلال خود-هیپنوتیزم با به جریان انداختن این برنامه‌ی جدید، تمامی تغییرات لازم در ذهن فرد پی‌درپی و به‌طور خودکار اتفاق می‌افتند. بدین ترتیب کسانی که به‌خوبی آموزش دیده باشند، می‌توانند از حالت خود-هیپنوتیزم مانند وضعیت هیپنوتیزمیِ ایجادشده توسط یک هیپنوتیزور مجرب، بهره‌ی کافی ببرند.

توضیحات فوق مشخص می‌کنند که به‌کارگیری صحیح تکنیک قدرتمند خود-هیپنوتیزم چه دست‌آوردهای عظیمی برای شخص دارد. می‌توان آن را در مداوای بعضی از اختلالات روان‌شناختی و جسمی مورد استفاده قرار داد و یا به‌عنوان روش مؤثری برای بهبود کیفیت زندگی به‌کار گرفت. خود-هیپنوتیزم کاربردهای بی‌شماری دارد که از آن‌جمله است: رعایت آسان‌تر رژیم‌های غذایی و در نتیجه کنترل وزن، کنترل حملات آسم، درمان مشکلات گوارشی مانند دردهای عصبیِ معده و انواع کولیت عصبی، کنترل دردهای مزمن مانند سردرد و یا دردهای روماتیسمی، ایجاد بی‌حسی هنگام تزریق، اعمال جراحیِ سرپایی یا کارهای دندان‌پزشکی، درمان اگزما و برخی دیگر از بیماری‌های پوستی، کاهش نشانه‌های آزاردهنده‌ی خانم‌ها در زمان‌های پریود و یائسگی، بارداری آسان و کنترل ویار حاملگی، مداوای اختلالات خواب، کمک به درمان برخی اختلالات عادتی مانند مصرف سیگار، ناخن جویدن، وسواس کندن مو و مکیدنِ شست. از دیگر کاربردهای این تکنیک مفید، کنترل هیجانات نامطلوب و حفظ آرامش، افزایش انگیزه و پشتکار، تقویت حافظه و تمرکز، افزایش اعتمادبه‌نفس و ارتقای کارآیی تحصیلی، شغلی و ورزشی است. هم‌چنین خود-هیپنوتیزم فرد را قادر می‌سازد تا اضطراب‌های خویش را به‌خوبی کنترل کند. این اضطراب‌ها می‌توانند ترس از حضور و صحبت کردن در جمع، اضطرابِ پیش از امتحان یا قبل از یک اقدام مهم درمانی نظیر عمل جراحی باشند. درمان ترس‌های بیمارگونه مثل ترس از ارتفاع، ترس از محیط‌های بسته، ترس از پرواز و یا ترس از حیواناتی مانند سگ، گربه، مار، عنکبوت و غیره نیز از کاربردهای خود-هیپنوتیزم محسوب می‌شوند.

در پایان مایلم خاطرنشان سازم که از بین روش‌های دست‌یابی به ناخودآگاه، خود-هیپنوتیزم با توجه به دارا بودنِ امکانات درمانی فوق‌العاده و اثر تقویتی بر نیروهای ذهنی، یکی از مؤثرترین و کاربردی‌ترین روش‌ها به‌شمار می‌رود. خوشبختانه تقریباً تمامی مردم می‌توانند استفاده از این روش را یاد بگیرند و از فواید ارزشمند آن بهره‌مند شوند.

خوانده شده 9750 مرتبه

نظرات

مطمئن شوید که موارد ستاره دار را پر کرده باشید